Kiedy podciąć maliny – dopasuj termin do odmiany

Po zbiorach na malinach pozostają pędy, które owocowały, oraz przyrosty bez owoców. Rozróżnienie malin letnich i jesiennych chroni przed wycięciem pędów odpowiedzialnych za następny plon. Jeśli nie wiadomo, kiedy podciąć maliny, najpierw trzeba ustalić, na których pędach pojawiały się owoce: zeszłorocznych czy tegorocznych. Poniżej znajdują się terminy dla obu grup, sposób rozpoznawania pędów i zasady cięcia odmian takich jak ‘Polka’, ‘Polana’ czy ‘Glen Ample’. Osobno wyjaśniono prowadzenie malin jesiennych na jeden oraz dwa zbiory, ponieważ te metody wymagają innego postępowania.

Kiedy podciąć maliny? Najpierw rozpoznaj sposób owocowania

Maliny letnie owocują na pędach dwuletnich, czyli tych, które wyrosły w poprzednim sezonie. Po wydaniu owoców pędy te zamierają i nie dadzą kolejnego plonu. Do tej grupy należą między innymi ‘Laszka’, ‘Glen Ample’ i ‘Tulameen’. Zbiory przypadają zwykle na czerwiec i lipiec, a u późniejszych odmian sięgają sierpnia.

Maliny jesienne, nazywane również powtarzającymi owocowanie, tworzą owoce w górnej części pędów tegorocznych. Przykłady to ‘Polana’, ‘Polka’ i ‘Pokusa’. Zaczynają plonować zazwyczaj w sierpniu i owocują do jesiennych przymrozków, choć początek zbiorów zależy od odmiany, pogody oraz stanowiska. Pozostawiona dolna część takiego pędu potrafi wydać drugi plon następnego lata.

Gdy nazwa odmiany zaginęła, warto przez jeden sezon oznaczyć kilka młodych pędów sznurkiem. Jeśli zaowocują jeszcze w roku wyrastania, jest to malina jesienna. Sam brązowy kolor kory nie wystarcza do rozpoznania: pod koniec sezonu drewnieją również pędy tegoroczne.

Wycięcie wszystkich pędów maliny letniej zimą usuwa przyszły letni plon. U maliny jesiennej prowadzonej na jeden zbiór ten sam zabieg jest prawidłową metodą uprawy.

Terminy cięcia malin w ciągu roku

Termin cięcia wynika ze sposobu owocowania, a nie z jednej wspólnej daty dla wszystkich malin. Poniższe przedziały dotyczą uprawy gruntowej w polskich warunkach. Ważniejsze od konkretnego dnia są zakończenie zbiorów, stan spoczynku rośliny i brak silnego mrozu podczas pracy.

Sposób prowadzenia Termin Co wyciąć Co pozostawić
Maliny letnie, np. ‘Laszka’ Po zbiorach, zwykle lipiec–sierpień Pędy, które zakończyły owocowanie Zdrowe pędy tegoroczne
Maliny jesienne na jeden zbiór, np. ‘Polka’ Po opadnięciu liści lub pod koniec zimy, zwykle luty–marzec Wszystkie pędy przy ziemi Bez pozostawiania pędów nadziemnych
Maliny jesienne na dwa zbiory Koniec zimy oraz lato po pierwszym zbiorze Najpierw owocujące wierzchołki, latem całe zużyte pędy Zimą zdrowe dolne części, latem nowe przyrosty

W chłodniejszych miejscach marcowe cięcie należy przesunąć do ustąpienia silnych mrozów, ale wykonać je przed intensywnym wzrostem. Nie trzeba natomiast czekać do jesieni z usunięciem zużytych pędów malin letnich.

Jak przycinać maliny letnie po owocowaniu?

Usuń pędy, z których zebrano owoce

Po ostatnim zbiorze należy wyciąć pędy z pozostałościami bocznych gałązek owoconośnych. Zwykle są bardziej zdrewniałe, matowe i stopniowo zasychają. Pęd maliny letniej, który już owocował, nie owocuje ponownie. Dotyczy to zarówno ‘Laszki’, jak i ‘Glen Ample’ czy ‘Tulameen’.

Cięcie wykonuje się możliwie nisko, zwykle 1–3 cm nad ziemią, bez uszkadzania sąsiednich przyrostów. Pozostawianie wysokich, kilkunastocentymetrowych kikutów nie ma uzasadnienia: nie odbudują owocującej części rośliny, a utrudnią późniejsze porządkowanie rzędu.

Zostaw przyrosty na następny sezon

Spośród pędów tegorocznych pozostawia się zdrowe i dobrze rozmieszczone. W amatorskiej uprawie rzędowej punktem wyjścia jest około 8–10 silnych pędów na metr bieżący rzędu. Nie jest to sztywna norma dla każdej odmiany: przy grubych, silnie rozgałęzionych pędach warto zostawić ich mniej, aby liście nie tworzyły zwartej ściany.

Pozostawione pędy należy przymocować do podpór. Nie trzeba skracać wszystkich do jednej wysokości. Wiosną usuwa się przede wszystkim przemarznięte lub zaschnięte końcówki, tnąc do zdrowej tkanki; mocne skracanie zdrowych pędów zmniejsza liczbę miejsc, z których wyrosną gałązki owoconośne.

Jak ciąć maliny jesienne: jeden czy dwa zbiory?

Jeden zbiór – wszystkie pędy przy ziemi

Przy prowadzeniu ‘Polki’, ‘Polany’ lub ‘Pokusy’ wyłącznie na zbiór późnoletni i jesienny usuwa się wszystkie pędy. Zabieg wykonuje się po zakończeniu wegetacji albo pod koniec zimy, najczęściej w lutym lub marcu. Cięcie powinno nastąpić przed rozwinięciem nowych przyrostów.

Nie warto ścinać malin natychmiast po zebraniu ostatnich owoców, jeśli liście nadal są zielone. Nadal uczestniczą w odżywianiu rośliny i gromadzeniu zapasów. Przy jesiennym terminie najlepiej zaczekać na naturalne zakończenie wegetacji i opadnięcie liści.

Dwa zbiory – zachowaj dolną część pędu

Aby zebrać owoce także wczesnym latem następnego roku, pod koniec zimy usuwa się tylko górny fragment, który owocował jesienią. Granicę cięcia wyznacza najwyżej położony zdrowy, nieowocujący pąk poniżej zużytej części, a nie arbitralna wysokość 50 czy 100 cm. Dolny odcinek pozostaje i owocuje w kolejnym sezonie.

Po letnim zbiorze ten stary pęd wycina się w całości przy ziemi. Równocześnie trzeba zachować nowe pędy, które dadzą owoce jesienią. Prowadzenie na dwa zbiory zwiększa konkurencję o wodę i składniki pokarmowe; jesienny plon potrafi być późniejszy lub słabszy. W małym ogrodzie jeden zbiór oznacza prostsze cięcie i mniej pomyłek.

Dwa zbiory nie oznaczają dwukrotnie większego plonu. Ta metoda rozkłada owocowanie na dwa terminy, ale obciąża roślinę utrzymywaniem starych i nowych pędów jednocześnie.

Jak wykonać cięcie i nie uszkodzić malin?

Sekator powinien przecinać pęd, a nie go miażdżyć. Do żywych przyrostów nadaje się ostry sekator nożycowy. Pracę najlepiej zaplanować na suchy dzień bez silnego mrozu; mokre pędy i zamarznięte drewno utrudniają wykonanie czystych cięć.

  • Najpierw oceń pędy: odszukaj ślady owocowania i oddziel je od przyrostów przeznaczonych na kolejny sezon.
  • Wytnij pędy chore i połamane: także wtedy, gdy nie przypada jeszcze główny termin cięcia. Fioletowobrunatne plamy wokół pąków, pękanie kory i zasychanie wymagają uwagi ze względu na choroby powodujące zamieranie pędów malin.
  • Ogranicz zagęszczenie: w rzędzie pozostaw orientacyjnie 8–10 zdrowych pędów na metr, a odrosty wychodzące w przejście usuń przy podłożu.
  • Wynieś resztki z malinika: porażonych pędów nie rozdrabniaj na ściółkę pod tymi samymi roślinami.

Po cięciu podejrzanych pędów należy oczyścić ostrze i zdezynfekować je preparatem przeznaczonym do narzędzi albo alkoholem 70%, pozostawiając powierzchnię zwilżoną zgodnie z zaleceniami środka. Samo przetarcie zabrudzonego sekatora suchą szmatką nie jest dezynfekcją.

Najczęstsze pytania

Czy można przycinać maliny w marcu?

Tak, marzec jest typowym terminem wycinania wszystkich pędów malin jesiennych prowadzonych na jeden zbiór. U malin letnich wykonuje się wtedy korektę po zimie, a nie usuwa wszystkich zdrowych pędów.

Czy maliny letnie można wyciąć do ziemi?

Po zbiorach wycina się do ziemi tylko pędy, które owocowały, oraz pędy chore lub zbędne. Usunięcie wszystkich zdrowych przyrostów pozbawia roślinę pędów owocujących w następnym lecie.

Co zrobić, jeśli nie wiadomo, jaka odmiana malin rośnie w ogrodzie?

Nie należy wycinać całego rzędu przed rozpoznaniem sposobu owocowania. Warto oznaczyć kilka nowych pędów: owoce w roku ich wyrastania wskazują na odmianę jesienną, natomiast owocowanie dopiero w kolejnym sezonie – na letnią.

Czy trzeba przycinać wierzchołki wszystkich malin?

Nie, skracanie wszystkich wierzchołków nie jest uniwersalnym zabiegiem. U malin letnich usuwa się końcówki uszkodzone, a u jesiennych prowadzonych na dwa zbiory – górną część, która już owocowała.